บทวิเคราะห์: คลื่นการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ในไทย — โอกาสทางเศรษฐกิจกับโจทย์ไฟฟ้า น้ำ และพลังงานสะอาด

หากมองหาเรื่องที่เปลี่ยนภูมิทัศน์เทคโนโลยีไทยมากที่สุดในปี 2569 คำตอบหนึ่งคือดาต้าเซ็นเตอร์ อาคารที่ผู้ใช้ส่วนใหญ่ไม่เคยเห็น แต่รองรับทุกอย่างตั้งแต่การดูวิดีโอสั้นไปจนถึงการถามคำถามกับ AI การลงทุนระลอกนี้นำเม็ดเงินและงานเข้าประเทศ ขณะเดียวกันก็ตั้งคำถามใหม่ว่าระบบไฟฟ้าและทรัพยากรของไทยพร้อมรองรับเพียงใด

ขนาดของคลื่นการลงทุน

ตามรายงานของ W.Media เมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) อนุมัติโครงการขนาดใหญ่รวมราว 29,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โครงการหลักคือการลงทุนของ TikTok System (Thailand) มูลค่าราว 25,000 ล้านดอลลาร์ เพื่อติดตั้งเซิร์ฟเวอร์และขยายโครงสร้างพื้นฐานการจัดเก็บและประมวลผลข้อมูลในกรุงเทพฯ สมุทรปราการ และฉะเชิงเทรา นอกจากนี้ยังมีโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ของ Skyline Data Center and Cloud Services ในเครือ DAMAC ขนาด 200 เมกะวัตต์ที่ฉะเชิงเทรา และ Bridge Data Centres ขนาด 134 เมกะวัตต์ที่ชลบุรี

รายงานฉบับเดือนกรกฎาคมระบุการอนุมัติอีกชุดมูลค่ารวมราว 66,300 ล้านบาท ซึ่งรวมโครงสร้างพื้นฐานเซิร์ฟเวอร์ GPU ของ Datasection (Thailand) ในกรุงเทพฯ และปทุมธานี โรงงานวัสดุแผงวงจรสำหรับเซิร์ฟเวอร์ AI และโครงการพลังงานลมในลพบุรีขนาดรวม 120 เมกะวัตต์ที่ระบุว่ารองรับผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่รวมถึงดาต้าเซ็นเตอร์ ภาพรวมจึงไม่ใช่แค่อาคารเก็บเซิร์ฟเวอร์ แต่เป็นการดึงห่วงโซ่อุปทานด้าน AI หลายส่วนเข้ามาในประเทศ

โจทย์ที่ 1: ไฟฟ้า

ดาต้าเซ็นเตอร์ระดับ hyperscale ใช้ไฟฟ้าต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมงในปริมาณสูง เมื่อรวมกำลังที่ระบุไว้เฉพาะสองโครงการข้างต้นก็เกิน 300 เมกะวัตต์แล้ว และยังไม่นับโครงการของ TikTok ที่ไม่ได้เปิดเผยกำลังไฟฟ้า แนวทางที่บีโอไอเสนอจึงเน้นการเสริมความพร้อมด้านไฟฟ้า โดยเฉพาะในภาคตะวันออก และเร่งการออกแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) ฉบับใหม่

โจทย์ที่ 2: พลังงานสะอาด

ผู้ลงทุนด้านดาต้าเซ็นเตอร์จำนวนมากต้องการพลังงานหมุนเวียน กลไกที่ภาครัฐผลักดันจึงรวมถึงการซื้อขายไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนโดยตรง (Direct PPA) อัตราค่าไฟสีเขียวแบบ UGT2 การผ่อนคลายเงื่อนไขใบอนุญาตติดตั้งโซลาร์บนหลังคาสำหรับผู้ประกอบการต่างชาติ และการกำหนดกติกาการผลิตไฟฟ้าใช้เอง (IPS) ให้ชัดเจน คำถามที่ตามมาคือกลไกเหล่านี้จะเปิดให้ผู้ใช้ไฟฟ้ากลุ่มอื่นเข้าถึงพลังงานสะอาดในเงื่อนไขที่ใกล้เคียงกันหรือไม่

โจทย์ที่ 3: น้ำและพื้นที่

ระบบระบายความร้อนของดาต้าเซ็นเตอร์หลายประเภทใช้น้ำปริมาณมาก ในแผนปฏิบัติการด้านพลังงาน 7 ข้อสำหรับโครงการ hyperscale ที่ W.Media รายงาน มีข้อหนึ่งว่าด้วยการทำแผนที่ความพร้อมด้านน้ำและไฟฟ้าเพื่อกำหนดพื้นที่ตั้งโครงการ ซึ่งสะท้อนว่าภาครัฐให้ความสำคัญกับประเด็นนี้ แม้ยังไม่ได้เปิดเผยเกณฑ์ด้านน้ำอย่างละเอียด

มาตรการคัดกรองของภาครัฐ

บีโอไอปรับโครงสร้างคณะทำงานด้านพลังงานเป็น อนุกรรมการบริหารจัดการพลังงานสำหรับการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์และคัดกรองโครงการ มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานเป็นประธาน ทำหน้าที่เป็นจุดคัดกรองเดียวก่อนโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ยื่นขอสิทธิประโยชน์ทางภาษี โดยพิจารณาการใช้ทรัพยากร ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และแหล่งพลังงานสะอาด ควบคู่กับแผน 7 ข้อ ได้แก่ อัตราค่าไฟเฉพาะสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ การเชื่อมเป้าหมายพลังงานสีเขียวกับ PDP การซื้อขายไฟฟ้าสะอาดผ่าน Direct PPA กติการับประกันการใช้ไฟฟ้า การส่งไฟฟ้าแรงสูงตรงให้ผู้ใช้รายใหญ่ การเร่งลงทุนระบบส่ง และการทำแผนที่น้ำและไฟฟ้า

มุมมองของฝ่ายต่าง ๆ

นฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการบีโอไอ ระบุว่าการลงทุนด้านดิจิทัลยังเติบโตท่ามกลางความผันผวนของโลก และไทยต้องการมากกว่าสิทธิประโยชน์ทางภาษี ทั้งไฟฟ้าที่เพียงพอ ทางเลือกพลังงานสะอาด บุคลากร ห่วงโซ่อุปทาน และกระบวนการอนุมัติที่มีประสิทธิภาพ ในอีกมุมหนึ่ง ประเด็นที่มักถูกยกขึ้นในการถกเถียงด้านนโยบายพลังงานในหลายประเทศ คือภาระการลงทุนระบบส่งและอัตราค่าไฟเฉพาะกลุ่มจะกระจายไปสู่ผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วไปอย่างไร และการจัดสรรน้ำในพื้นที่ที่มีการใช้น้ำภาคเกษตรและอุตสาหกรรมอยู่แล้ว ซึ่งเป็นคำถามที่ข้อมูลสาธารณะในปัจจุบันยังตอบได้ไม่ครบ

คำถามที่ควรติดตาม

• PDP ฉบับใหม่จะคาดการณ์ความต้องการไฟฟ้าจากดาต้าเซ็นเตอร์ไว้เท่าใด และจะเปิดเผยสมมติฐานต่อสาธารณะหรือไม่

• อัตราค่าไฟเฉพาะสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์จะคำนวณอย่างไร และมีผลต่อค่าไฟของผู้ใช้กลุ่มอื่นหรือไม่

• อนุกรรมการคัดกรองจะเปิดเผยเกณฑ์ด้านน้ำและสิ่งแวดล้อมอย่างไร

• การลงทุนจะสร้างงานทักษะสูงและการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้คนไทยได้มากน้อยเพียงใด

สรุป

คลื่นการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ทำให้ไทยมีโอกาสเป็นฐานโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของภูมิภาค แต่ความได้เปรียบนี้ขึ้นอยู่กับทรัพยากรที่ใช้ร่วมกันทั้งประเทศ คือไฟฟ้า น้ำ และระบบส่ง ความโปร่งใสของเกณฑ์คัดกรองและข้อมูลด้านพลังงานจะเป็นตัวชี้ว่าประโยชน์และต้นทุนของการลงทุนระลอกนี้ถูกจัดสรรอย่างสมดุลเพียงใด

บทวิเคราะห์นี้เรียบเรียงจากเอกสารและรายงานที่เปิดเผยต่อสาธารณะ ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 มีเป้าหมายเพื่ออธิบายประเด็นและทางเลือกเชิงนโยบาย ไม่ได้มีเจตนาสนับสนุนหรือคัดค้านฝ่ายใด

แหล่งที่มา: W.Media: TikTok leads Thailand BOI approvals, W.Media: AI dominates US$1.99 billion investment into Thailand

ภาพหน้าปก: Paul Hanaoka / Unsplash