หน่วยงานคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของอิตาลี หรือ Garante per la protezione dei dati personali ประกาศเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2026 ว่าได้สั่งปรับ Meta Platforms Ireland Limited เป็นเงิน 805 ล้านยูโร โดยระบุว่าแอป Facebook บนอุปกรณ์ Android เข้าถึงรูปภาพ วิดีโอ และเมทาดาทาที่เก็บอยู่ในสมาร์ทโฟนของผู้ใช้ในอิตาลี โดยไม่ได้ขอความยินยอมเฉพาะและไม่ได้แจ้งข้อมูลแก่ผู้ใช้อย่างเพียงพอ

คำสั่งนี้เกี่ยวข้องกับฟีเจอร์ที่ Garante เรียกว่า “Get tips from your gallery while browsing Facebook” ซึ่งมีให้ใช้ตั้งแต่ปี 2023 โดยระหว่างที่ผู้ใช้เลื่อนดู Facebook แอปจะเสนอรูปและวิดีโอจากแกลเลอรีในเครื่องเป็นไอเดียให้โพสต์ การสอบสวนเริ่มในเดือนกรกฎาคม 2025 จากเรื่องร้องเรียนของศูนย์คุ้มครองผู้บริโภคในเมืองโบลซาโน (Centro Tutela Consumatori Utenti) และ Garante ได้ทำการวิเคราะห์ทางเทคนิคด้วยตนเอง

Garante พบอะไร

ตามข่าวประชาสัมพันธ์ของ Garante ผลการตรวจสอบมีประเด็นหลักดังนี้

  • สิทธิ์เดียวครอบคลุมหลายฟีเจอร์ — แอปขอสิทธิ์เข้าถึงแกลเลอรีด้วยการอนุญาตครั้งเดียว ซึ่งใช้ได้กับทั้งแอปและหลายฟังก์ชันที่มีวัตถุประสงค์ต่างกัน

  • ข้อความแจ้งกว้างเกินไป — ก่อนขอสิทธิ์ แอปแสดงข้อความทั่วไปในทำนอง “เปิดใช้ฟีเจอร์อื่น ๆ” ทำให้ผู้ใช้ไม่รู้ว่ากำลังอนุญาตให้ใช้ฟีเจอร์แนะนำรูปจากแกลเลอรีด้วย

  • เปิดไว้เป็นค่าเริ่มต้น — ฟีเจอร์ถูกตั้งค่าให้ทำงานอยู่แล้ว และเมื่อผู้ใช้อนุญาตเต็มรูปแบบ แอปจะอ่านคลังภาพทั้งหมดในเครื่องได้ต่อเนื่อง โดยทั้งผู้ใช้และหน่วยงานไม่สามารถตรวจสอบได้ว่ามีการใช้ข้อมูลใดจริงบ้าง

Garante ระบุว่าการกระทำนี้ขัดต่อมาตรา 122 ของประมวลกฎหมายความเป็นส่วนตัวของอิตาลี ซึ่งอนุวัติการตาม ePrivacy Directive ของสหภาพยุโรป หลักการคือสมาร์ทโฟนเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ส่วนตัวของบุคคล การเข้าถึงข้อมูลในเครื่องจึงต้องได้รับความยินยอมโดยอิสระและได้รับข้อมูลครบถ้วน ไม่ว่าข้อมูลจะถูกส่งออกไปหรือก่อความเสียหายหรือไม่ก็ตาม

Meta ได้โต้แย้งว่าเรื่องนี้ควรอยู่ในอำนาจของหน่วยงานคุ้มครองข้อมูลของไอร์แลนด์ แต่ Garante ปฏิเสธข้อโต้แย้งดังกล่าว โดยให้เหตุผลว่ากฎ ePrivacy ไม่มีกลไก “one-stop-shop” แบบเดียวกับ GDPR

คำสั่งและเหตุผลของยอดค่าปรับ

นอกจากค่าปรับ Garante สั่งให้ Meta ดำเนินการดังนี้

  • ภายใน 60 วัน ต้องขอความยินยอมด้วยคำขอที่แยกเฉพาะสำหรับฟีเจอร์นี้ และอธิบายให้ชัดว่าฟีเจอร์มีไว้เพื่ออะไร ต้องเข้าถึงแกลเลอรี และปิดได้อย่างไร

  • ภายใน 60 วัน ต้องปิดฟีเจอร์เป็นค่าเริ่มต้น รวมถึงสำหรับผู้ใช้ที่เคยให้สิทธิ์ไปแล้ว หากพ้นกำหนดโดยไม่ปรับปรุง จะเปิดฟีเจอร์ให้ผู้ใช้ที่ยังไม่ได้ให้ความยินยอมที่ถูกต้องไม่ได้

  • ต้องรายงานต่อ Garante ถึงสิ่งที่เริ่มดำเนินการภายใน 30 วัน และมาตรการที่ดำเนินการแล้วภายใน 90 วัน

ในการกำหนดค่าปรับ Garante พิจารณาจำนวนผู้ได้รับผลกระทบที่สูง (ผู้ใช้ Android ในอิตาลีราว 20 ล้านคนตามที่ Garante ระบุ) ระยะเวลาของการละเมิดซึ่งยังเกิดขึ้นอยู่สำหรับผู้ที่ยังไม่อัปเดตแอป คำสั่งที่เคยออกต่อบริษัทในปี 2019 และความร่วมมือที่จำกัดระหว่างการสอบสวน ส่วนปัจจัยบรรเทาคือการปรับปรุงที่ Meta ทำหลังมีเรื่องร้องเรียน แม้ Garante จะมองว่าล่าช้าและมีผลเฉพาะผู้ที่อัปเดตแอป ทั้งนี้ ยอดปรับคิดเป็นราว 0.47% ของรายได้ทั่วโลกของกลุ่ม

Garante ระบุด้วยว่าการสอบสวนครั้งนี้ไม่ได้ครอบคลุมประเด็นว่ามีการนำเนื้อหาไปฝึก AI หรือไม่ ซึ่ง Meta ปฏิเสธ และหน่วยงานสงวนสิทธิ์ที่จะตรวจสอบแยกต่างหากสำหรับฟีเจอร์ใหม่ที่เปิดตัวในปี 2026 ซึ่งประมวลผลเนื้อหาในแกลเลอรีบนคลาวด์

จุดยืนของ Meta

ตามที่สื่อต่างประเทศรายงานโดยอ้างแถลงการณ์ของโฆษก Meta ที่ Reuters เผยแพร่ บริษัทมีแผนจะอุทธรณ์และเห็นว่าค่าปรับ “ไม่ได้สัดส่วน” (disproportionate) โดยระบุว่าฟีเจอร์จะทำงานก็ต่อเมื่อผู้ใช้ให้สิทธิ์บนอุปกรณ์แล้ว และผู้ใช้เปลี่ยนการตั้งค่าสิทธิ์ได้ทุกเมื่อ ณ วันที่เผยแพร่ข่าวนี้ ยังไม่มีข้อมูลว่า Meta จะปรับฟีเจอร์ดังกล่าวในประเทศอื่นนอกอิตาลีหรือไม่

ผู้ใช้และธุรกิจในไทยควรรู้อะไร

คำสั่งของ Garante มีผลกับผู้ใช้ในอิตาลีเท่านั้น ไม่ได้ผูกพันการให้บริการของ Meta ในไทยโดยตรง อย่างไรก็ดี ประเด็นเรื่องการขอสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลในเครื่องและการขอความยินยอมเป็นเรื่องที่ใช้ได้กับผู้ใช้สมาร์ทโฟนทุกประเทศ

  • ตรวจสอบสิทธิ์ของแอป — ผู้ใช้ Android สามารถเข้าไปที่การตั้งค่าของเครื่อง เลือกแอป แล้วดูสิทธิ์ “รูปภาพและวิดีโอ” ว่าอนุญาตไว้แค่ไหน Android รุ่นใหม่บางรุ่นมีตัวเลือกให้เข้าถึงเฉพาะรูปที่เลือก ชื่อเมนูอาจต่างกันไปตามยี่ห้อและเวอร์ชัน

  • ตรวจการตั้งค่าในแอป — นอกจากสิทธิ์ระดับระบบ ควรตรวจการตั้งค่าภายในแอปที่เกี่ยวกับการแนะนำหรือประมวลผลรูปจากแกลเลอรี และปิดฟีเจอร์ที่ไม่ได้ใช้

  • หลักความยินยอมตาม PDPA — มาตรา 19 ของ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 กำหนดว่าการขอความยินยอมต้องแจ้งวัตถุประสงค์ ต้องแยกส่วนออกจากข้อความอื่นอย่างชัดเจน มีแบบหรือข้อความที่เข้าถึงได้ง่ายและเข้าใจได้ และเจ้าของข้อมูลต้องถอนความยินยอมได้ง่ายเช่นเดียวกับการให้ความยินยอม ผู้พัฒนาแอปในไทยจึงอาจใช้กรณีนี้ทบทวนการออกแบบหน้าขอสิทธิ์ของตน (อ่านพื้นฐานเพิ่มเติมได้ที่ PDPA คือ อะไร? คู่มือฉบับเข้าใจง่ายสำหรับธุรกิจไทย)

บทความนี้ไม่ได้ประเมินว่าการให้บริการในไทยขัดต่อกฎหมายไทยหรือไม่ ซึ่งเป็นอำนาจของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

คำถามที่ควรติดตาม

  • ผลการอุทธรณ์ของ Meta และการปฏิบัติตามคำสั่งภายในกรอบ 60 วัน

  • Meta จะปรับวิธีขอสิทธิ์แกลเลอรีในตลาดอื่นด้วยหรือไม่

  • ผลการตรวจสอบแยกของ Garante ต่อฟีเจอร์ประมวลผลแกลเลอรีบนคลาวด์ที่เปิดตัวในปี 2026

หมายเหตุ: ข้อมูลข้อค้นพบ คำสั่ง และปัจจัยในการกำหนดค่าปรับมาจากข่าวประชาสัมพันธ์ของ Garante ส่วนจุดยืนของ Meta อ้างอิงตามที่สื่อต่างประเทศรายงาน SiamShift ไม่ได้ทดสอบฟีเจอร์ดังกล่าวด้วยตนเอง

แหล่งที่มา: Garante per la protezione dei dati personali, The Hacker News, ราชกิจจานุเบกษา (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562)

ภาพหน้าปก: Gilles Lambert / Unsplash