เจ้าของธุรกิจหลายคนรู้ว่ามี PDPA แต่ไม่แน่ใจว่ายังมีกฎอะไรอีกบ้างที่เกี่ยวกับตัวเอง บทความนี้สรุปภาพรวมกฎกติกาดิจิทัลของไทยว่าแต่ละฉบับคุมเรื่องอะไร ใครดูแล และธุรกิจทั่วไปควรจัดลำดับความสำคัญอย่างไร
1. กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)
เป็นฉบับที่กระทบธุรกิจทั่วไปมากที่สุด เพราะแทบทุกธุรกิจเก็บข้อมูลลูกค้าหรือพนักงาน บังคับใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่มิถุนายน 2565 และเข้าสู่ยุคบังคับใช้จริงแล้ว โดยมีการออกค่าปรับทางปกครองหลายคดี
สิ่งที่ธุรกิจต้องมีคือ ประกาศความเป็นส่วนตัว บันทึกรายการประมวลผล มาตรการความปลอดภัย กระบวนการรับคำขอจากเจ้าของข้อมูล และการแจ้งเหตุละเมิดภายใน 72 ชั่วโมง รายละเอียดทั้งหมดอยู่ใน คู่มือ PDPA สำหรับธุรกิจ
ผู้กำกับดูแล: คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPC)
2. กฎหมายการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์
มุ่งเน้นที่โครงสร้างพื้นฐานสำคัญทางสารสนเทศเป็นหลัก เช่น การเงิน พลังงาน สาธารณสุข และบริการภาครัฐ กำหนดหน้าที่ในการประเมินความเสี่ยง เฝ้าระวัง และรายงานเหตุ
ธุรกิจทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มนั้นไม่ได้มีภาระโดยตรงเท่ากับ PDPA แต่ได้รับผลทางอ้อมผ่านคู่ค้า เช่น เมื่อสถาบันการเงินยกระดับมาตรฐาน ก็จะส่งต่อข้อกำหนดมายังผู้ให้บริการด้วย ดังที่เห็นจาก การที่ ธปท. สั่งสถาบันการเงินยกระดับการรับมือภัยไซเบอร์
พื้นฐานที่ควรทำไว้ไม่ว่าจะอยู่ในขอบเขตหรือไม่ สรุปไว้ใน ความปลอดภัยไซเบอร์ คือ อะไร
3. มาตรการปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี
ตั้งแต่ปี 2568 ไทยเพิ่มมาตรการเร่งด่วนเพื่อรับมือการหลอกลวงออนไลน์และบัญชีม้า รวมถึงเพิ่มโทษอาญาสำหรับการนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้ในทางมิชอบ
สิ่งที่ธุรกิจควรรู้คือ การรั่วไหลของข้อมูลลูกค้าไม่ได้จบที่ค่าปรับตาม PDPA อย่างเดียว แต่ถ้าข้อมูลถูกนำไปใช้ก่ออาชญากรรมต่อ ความรับผิดและความเสียหายต่อชื่อเสียงจะหนักขึ้นมาก
ฝั่งผู้บริโภคและพนักงาน ควรรู้วิธีสังเกตและขั้นตอนแจ้งความ ซึ่งรวมไว้ใน วิธีป้องกันแก๊งคอลเซ็นเตอร์
4. กติกาด้านแพลตฟอร์มและโฆษณาออนไลน์
ไทยเริ่มกำหนดให้แพลตฟอร์มมีหน้าที่มากขึ้นในการตรวจสอบผู้ใช้งานเชิงพาณิชย์ เช่น การกำหนดให้โซเชียลมีเดียยืนยันตัวตนผู้ลงโฆษณา
ธุรกิจที่ซื้อโฆษณาออนไลน์ควรเตรียมเอกสารยืนยันตัวตนให้พร้อม และตรวจสอบว่าเอเจนซีที่ใช้ดำเนินการในนามของเราอย่างถูกต้อง
5. กติกาด้าน AI ที่กำลังจะมา
ไทยยังไม่มีกฎหมาย AI ที่บังคับใช้ แต่อยู่ระหว่างจัดทำ และนี่เป็นจุดที่ถูกประเมินว่าเป็นช่องว่าง รายละเอียดอยู่ใน บทวิเคราะห์ร่างกฎหมาย AI ของไทย
ในเชิงขีดความสามารถ ธรรมาภิบาลเป็นจุดอ่อนที่สุดของไทยตามผล IMD World Digital and AI Ranking 2026
สิ่งที่ธุรกิจทำได้ตอนนี้คือ กำหนดกติกาภายในเรื่องการใช้ AI ไว้ก่อน โดยเฉพาะว่าข้อมูลประเภทใดห้ามนำเข้าสู่บริการภายนอก ซึ่งเป็นข้อกำหนดที่มาจาก PDPA อยู่แล้ว
ธุรกิจทั่วไปควรเริ่มจากตรงไหน
ลำดับที่ 1: ทำบัญชีข้อมูลที่องค์กรถือครองอยู่ ว่าเก็บอะไร อยู่ที่ไหน ใครเข้าถึงได้ ขั้นนี้เป็นฐานของทุกอย่างที่เหลือ
ลำดับที่ 2: จัดการเรื่อง PDPA ให้ครบ เพราะเป็นฉบับที่มีการบังคับใช้จริงและกระทบทุกธุรกิจ
ลำดับที่ 3: ทำมาตรการความปลอดภัยพื้นฐาน โดยเฉพาะการยืนยันตัวตนสองชั้นและการสำรองข้อมูล
ลำดับที่ 4: กำหนดกติกาการใช้เครื่องมือ AI และผู้ให้บริการภายนอก
ลำดับที่ 5: ทบทวนสัญญากับคู่ค้าให้ครอบคลุมหน้าที่แจ้งเหตุและความรับผิด
คำถามที่พบบ่อย
ธุรกิจเล็กต้องทำทุกข้อไหม PDPA ใช้กับทุกขนาด ส่วนกฎหมายความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์เน้นกลุ่มโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ธุรกิจเล็กจึงควรเริ่มจาก PDPA และมาตรการพื้นฐาน
ถ้าใช้บริการคลาวด์ต่างประเทศจะผิดไหม ไม่ผิด แต่ต้องมีกลไกรองรับการส่งข้อมูลข้ามพรมแดนและมีข้อตกลงกับผู้ให้บริการ ดูเพิ่มที่ Cloud Computing คือ อะไร
มีหน่วยงานเดียวที่ดูแลทั้งหมดไหม ไม่มี แต่ละเรื่องมีหน่วยงานของตัวเอง ธุรกิจจึงต้องดูว่ากิจกรรมของตนเข้าข่ายกฎฉบับใดบ้าง
กฎหมาย AI จะบังคับใช้เมื่อไร ยังไม่มีกำหนดแน่ชัด ควรติดตามความคืบหน้าและเตรียมกติกาภายในไว้ก่อน
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจภาพรวม ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย องค์กรควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายสำหรับกรณีของตนเอง ข้อมูล ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569







