คนไทยจำนวนมากใช้ฟินเทคทุกวันโดยไม่ได้เรียกมันว่าฟินเทค ตั้งแต่สแกนจ่ายค่ากาแฟ โอนเงินให้เพื่อน ไปจนถึงซื้อกองทุนผ่านแอป บทความนี้สรุปว่าฟินเทคคืออะไร ในไทยมีอะไรบ้าง ใครกำกับดูแล และผู้ใช้ควรระวังอะไร

ฟินเทค คือ อะไร

ฟินเทค (Fintech) มาจากคำว่า Financial Technology หมายถึงการนำเทคโนโลยีมาให้บริการทางการเงิน หรือทำให้บริการเดิมเร็วขึ้น ถูกลง และเข้าถึงง่ายขึ้น

สิ่งที่ทำให้ฟินเทคต่างจากธนาคารแบบดั้งเดิมไม่ใช่แค่การมีแอป แต่เป็นการออกแบบบริการโดยเริ่มจากพฤติกรรมผู้ใช้บนมือถือ แทนการย้ายกระบวนการของสาขามาไว้บนหน้าจอ

กลุ่มบริการหลักในไทย

การชำระเงิน เป็นกลุ่มที่ใหญ่และโตเร็วที่สุด การสแกนจ่ายกลายเป็นเรื่องปกติแม้กระทั่งในร้านเล็กและรถเข็น ไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่การจ่ายเงินผ่านแอปหน้าร้านแพร่หลายที่สุด ตามที่เรารายงานไว้ใน ไทยใช้แอปจ่ายเงินหน้าร้านอันดับ 3 ของโลก

สินเชื่อดิจิทัล การขอสินเชื่อผ่านแอปโดยใช้ข้อมูลทางเลือกในการประเมิน ช่วยให้คนที่ไม่มีสลิปเงินเดือนเข้าถึงสินเชื่อได้ แต่ก็มาพร้อมความเสี่ยงเรื่องหนี้และดอกเบี้ย

ประกันภัยดิจิทัล ซื้อและเคลมผ่านแอป รวมถึงประกันระยะสั้นแบบเฉพาะกิจ เช่น ประกันเดินทางรายวัน

การลงทุน แอปซื้อขายหุ้นและกองทุนที่เปิดบัญชีออนไลน์ได้ ทำให้คนรุ่นใหม่เริ่มลงทุนด้วยเงินก้อนเล็กลงมาก

โครงสร้างพื้นฐานและบริการหลังบ้าน ระบบยืนยันตัวตน ระบบป้องกันการฉ้อโกง และระบบบัญชีสำหรับธุรกิจ ซึ่งผู้ใช้ทั่วไปไม่เห็นแต่เป็นส่วนที่ทำให้ทุกอย่างทำงานได้

ใครกำกับดูแล

ฟินเทคไม่ได้อยู่ใต้หน่วยงานเดียว แต่แบ่งตามประเภทบริการ

ธนาคารแห่งประเทศไทย ดูแลระบบการชำระเงิน ธนาคาร และผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้องกับเงินฝากและสินเชื่อบางประเภท และยังกำหนดมาตรฐานด้านความปลอดภัยด้วย ดังที่เห็นจากการที่ ธปท. สั่งสถาบันการเงินยกระดับการรับมือภัยไซเบอร์

ก.ล.ต. ดูแลด้านหลักทรัพย์และสินทรัพย์ดิจิทัล

คปภ. ดูแลด้านประกันภัย

สิ่งที่ผู้ใช้ควรทำคือ ตรวจสอบว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือไม่ ก่อนฝากเงินหรือให้ข้อมูลส่วนตัว

ความเสี่ยงที่ผู้ใช้ควรรู้

การหลอกลวงออนไลน์ เป็นความเสี่ยงอันดับหนึ่ง มิจฉาชีพมักหลอกให้ติดตั้งแอปปลอมหรือให้รหัส OTP วิธีสังเกตและขั้นตอนเมื่อตกเป็นเหยื่ออยู่ใน วิธีป้องกันแก๊งคอลเซ็นเตอร์

การให้สิทธิ์แอปเกินจำเป็น แอปการเงินไม่ควรขอสิทธิ์การช่วยเหลือการเข้าถึงหรือสิทธิ์ควบคุมหน้าจอ ถ้าขอให้สงสัยไว้ก่อน

หนี้ที่เกิดง่ายเกินไป สินเชื่อที่อนุมัติในไม่กี่นาทีทำให้การก่อหนี้ง่ายขึ้นมาก ควรดูอัตราดอกเบี้ยต่อปีที่แท้จริง ไม่ใช่แค่ยอดผ่อนต่อเดือน

ข้อมูลส่วนบุคคล บริการการเงินเก็บข้อมูลอ่อนไหวจำนวนมาก ผู้ให้บริการมีหน้าที่ตามกฎหมาย ซึ่งสรุปไว้ใน คู่มือ PDPA สำหรับธุรกิจ

ทิศทางที่น่าจับตา

การนำ AI มาใช้ในการประเมินความเสี่ยงและตรวจจับการฉ้อโกงกำลังขยายตัว ซึ่งเพิ่มทั้งประสิทธิภาพและคำถามเรื่องความโปร่งใสของการตัดสินใจ พื้นฐานของเทคโนโลยีนี้อ่านได้ที่ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) คือ อะไร

อีกด้านคือการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นจากผู้เล่นที่ไม่ใช่ธนาคาร ทั้งแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซและผู้ให้บริการโทรคมนาคม ซึ่งมีฐานผู้ใช้อยู่แล้ว

คำถามที่พบบ่อย

ฟินเทคกับธนาคารต่างกันอย่างไร ธนาคารเป็นสถาบันการเงินที่ได้รับใบอนุญาตเต็มรูปแบบ ส่วนฟินเทคเป็นคำกว้างที่รวมทั้งบริษัทเทคโนโลยีและธนาคารที่ให้บริการผ่านเทคโนโลยี

เงินในแอปวอลเล็ตปลอดภัยเท่าเงินฝากธนาคารไหม ไม่เหมือนกัน เงินฝากธนาคารมีการคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองเงินฝาก ขณะที่วอลเล็ตมีกลไกคุ้มครองต่างออกไป ควรอ่านเงื่อนไขก่อนเก็บเงินจำนวนมากไว้

จะรู้ได้อย่างไรว่าผู้ให้บริการถูกกฎหมาย ตรวจสอบรายชื่อผู้ได้รับใบอนุญาตจากเว็บไซต์ของหน่วยงานกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง อย่าเชื่อเฉพาะที่แอปอ้าง

ควรใช้แอปการเงินหลายแอปไหม ใช้ได้ แต่ยิ่งมากยิ่งต้องดูแลมาก ควรเปิดการยืนยันตัวตนสองชั้นทุกแอปและทบทวนแอปที่ไม่ได้ใช้เป็นระยะ

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนหรือคำแนะนำทางการเงิน ข้อมูล ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569